Dekadans Nedir? Dekadans Kavramı ve Anlamı

Dekadans nedir? Dekadans sözlük anlamı, dekadans kavramı, dekadans ne demek? Dekadans akımı

Dekadans Nedir?

Genel olarak ifade edilmek istenirse; çürüme, bozulma, çözülme, çöküş gibi anlamlara gelebilecek olan dekadans, insana ve yaşama dair yozlaşma sürecini ifade eden karmaşık bir olgudur.

Antik toplumların inanç sistemlerinde de izleri görülen dekadans düşüncesi, insan ve yaşam merkezli temel problemlerin odağındadır.

Fransızca “décadence” kelimesi, Latince “decadere” fiilinden gelmektedir. Decadere ise düşmek anlamındaki cadere kökünden ve aşağı anlamındaki –de ön ekinin birleşimiyle oluşmaktadır.

Kelimenin köklerinden de çıkarılabileceği gibi, décadence basitçe çöküş, çürüme, alçalma, düşme, bozulma gibi ifade edilmektedir.

Tarihsel olarak ele alındığında ise, bilhassa 18.yy’dan itibaren kimi tarihsel dönemleri ve estetik olguları çağrıştıran kavramsal ifadelere sahiptir.

Türkçede “dekadans” şeklinde yazılan “décadence”ı anlam bakımından birebir biçimde karşılayacak bir sözcük bulunmamaktadır.

Kültür, felsefe, sanat kollarında kullanılan dekadans sözcüğü, geniş bir anlam yüküne sahiptir.

Dekadans Kavramı ve Tarihsel Kullanımı

Tarihçiler açısından bakıldığında dekadans kavramı; tarihin kaçınılmaz bir evresidir, toplumsal canlılığın ve bir çağın sanatsal yaratıcılığında olan düşüşü gösteren bir ifadedir.

Örneğin Roma İmparatorluğu’nun çöküşünü hazırlayan dekadans, gerileme sürecine girişi ve akabinde imparatorluğun yıkılmasıyla kültürel bakımdan insanlık için önemli kayıplara sebep olmuştur.

Bu kayıplardan şüphesiz en önemlisi, insanlığın Antik Yunan kültürel mirasını ve filozoflarının meydana getirdiği düşünsel birikimi unutmasıdır.

Modern açıdan dekadans düşüncesinin tartışmalara konu olması ise 19.yy’ın kaos koşullarında olmuştur.

Edebiyat bakımından, klasik dönemin belirli bir edebi tarzını tanımlamak adına kullanılan dekadans, sanatın pek çok alanında içeriğe ve biçime yönelik eleştiri ve tanımlar için kullanılagelen bir kavram olmuştur.

Kıyaslama yönüyle eserleri ele alanlara göre dekadans;

bir dönem eserlerinin önceki döneme göre düşük kalitede olmasını veya ahlaki yönden gevşek olmasını gösteren çürüme ve çöküş halidir.

Umberto Eco’nun görüşüne göre, dekadan sanatçıların ortaya çıkması, endüstriyel dünyanın baskın olduğu, büyük nüfusların barındığı metropollerin oluştuğu, işçilerin örgütlendiği, kitle iletişim vasıtalarının yaygınlaştığı, gazeteciliğin geliştiği, kütle kültürü olgusunun gelişmeye başladığı dönemi ifade eder.

Sanat için sanat anlayışı ve modernist yönde gelişen dekadan akım süreç içerisinde sembolizm gibi farklı sanat hareketlerini etkilemiştir.

1890’dan itibaren dekadan kelimesi etkisini yitirerek, yerini yükselen bir akım olan sembolizm kavramına devretmiştir.

Friedrich Nietzsche için ise dekadans, temel konuları (kültür, insan doğası, ahlak, sanat, inanç vb.) açıklama yönünden önemli bir kavramdır.

Nietzsche dekadans ve dekadan kavramlarını, ölüme karşı yaşam diyalektiğinin kurucu ögeleri olan çöküş, yozlaşma, hastalık gibi pek çok sayıda bağlantılı düşünceyi sentezlemek ve birleştirmek için anahtar kelimeler olarak kullanmıştır.

Nietzsche dekadans anlayışını: “Atıkların, çöküşün ve yok etmenin ayıplanmaması gerekir, bunlar yaşamın büyümesinin gereklilikleridir. Çöküş (dekadans) fenomeni yaşamın herhangi bir artışı ve ilerlemesi kadar gereklidir. İnsan bunları hiçbir durumda durduramaz.” Şeklinde ifade etmiştir.

Kaynaklar:

Weir, D.(2018). Decadence A Very Short Introduction. Great Britain : Oxford University Press.

Hauser, A. (1984). Sanatın Toplumsal Tarihi. (Çev. Y. Gölönü). İstanbul : Remzi

Calinescu, (2013). Modernliğin Beş Yüzü (Çev.S.Gürses). İstanbul : Küre.

Yorum Yazın