Uçaklarda Buzlanma – Uçakta Buzlanma Olumsuz Etkileri

Uçaklarda buzlanma, uçakta buzlanmanın olumsuz etkileri, uçak buzlanması, havacılıkta buzlanma, atmosfer ve buz oluşumu uçağa etkileri

Buzlanma Çeşitleri

İki temel koşulun sağlanmasıyla buz oluşumu gerçekleşir; ortam sıcaklığının 0°C altında bulunması ve aşırı soğuk su damlacıklarının bulunması.

Uçaklarda yaşanan buzlanma ise, donma sıcaklığının altında gerçekleşen uçuş esnasında ve atmosferde bulunan aşırı soğumuş su damlacıkları bulunduğunda gerçekleşir.

Aşırı soğumuş haldeki sıvı su tanecikleri atmosferde -40°C ila 0°C arasında sıcaklıklarda, çisenti, bulut damlacığı, yağmur, buz kristalleri karışımı şeklinde bulunabilir.

Bu aşırı soğuk sıvı su taneciklerinin, uçak yüzeyine çarpmaları halinde, çarpmadan hemen sonra istenen şartların sağlandığı durumlarda donmaktadır.

Uçaklarda Buzlanma

Uçaklarda Buzlanma

Uçaklara yönelik önemli atmosferik tehlikelerden birisi buzlanmadır. Uçaklarda yaşanan buzlanma, ses hızının altındaki uçuşlarda, nem ve donma derecesi dolaylarında veya altındaki sıcaklıklarda uçuşlar için tehlike arz etmektedir.

Uçuşların ilk yıllarından beridir, uçakların belirli bölgelerinde oluşan buz birikimlerinin olumsuz etkilerinin engellenmesi bir tasarım problemi olarak ele alınmaktadır. 1940’lı 50’li yıllarda gerçekleştirilen deneyler ve uçuş testleri ise günümüzde hala kullanılan buzdan korunma sistemlerinin temelini oluşturmaktadır.

1970’li yıllarda bilgisayarların ortaya çıkışı ve sonrasında uçaklardaki buzlanmanın teorik çalışmasındaki süreç arta gelmiştir.

Buzlanma etkilerinin gözlenmesi için deneysel testler, nümerik çalışmalar ve uçuş testleri yapılmaktadır.

Uçaklarda yaşanan buzlanma sorunları sadece kış aylarında değil, atmosferde yüksekliğin artmasıyla sıcaklığın üssel olarak azalmasına bağlı olarak her zaman yaşanabilmektedir.

Yüksek seviyelerde buzlanma olayı, aşırı soğumuş su taneciklerinin, katı bir yüzeye çarparak buz biçimine dönüşmesi ve bu yüzeyde buz toplanması olarak ifade edilmektedir.

Uçaklar üzerinde buzdan koruma sisteminin sertifikasyon sürecinin yürütülmesi gerektiğinde, FAR25, Appendix C koşullarında belirtilen sürekli maksimum ve aralıklı maksimum buz koşullarında güvenli bir şekilde operasyonunun icra edilmesi gerekmektedir.

Uçaklarda Buz Birikimi Etkileri

Boeing, 737-200 modelinin kanat modelinde buzlu ve temiz profil için yaptığı analizlerde kaldırma kuvveti katsayısının hücum açısına göre değişimini incelemiş ve sonucunda yüksek hücum açılarında buzlu profil de taşıma kuvveti olumsuz etkilendiği gözlemlenmiştir.

Uçaklarda buzlanma olayının ilk aşaması buz birikiminin olup olmayacağını kestirmek ve etkisinin nasıl olacağını belirleyebilmektir.

Uçaklarda buzlanma görünen yerler genel olarak; kanat hücum kenarları gibi ince yapılarda ve küçük yarıçapa sahip bölgelerin ön kısımlarıdır.

Uçaklarda, kanat altına takılan anten tiplerinde, kanatçıkların hücum kenarlarında, burun radomuna yakın kısımlardaki pitot statik tüplerde, kokpit camında, pervanede, motor koruyucu kapakların ön kısımlarında eğrilik yarıçapının küçüldüğü bölgelerde buzlanma oluşabilmektedir

Uçak üzerinde oluşan buz birikimi hava akış düzenini bozarak sürükleme kuvvetini arttırmakta taşıma kuvvetini düşürmektedir.

Aynı zamanda, stall hızı olarak belirtilen, uçağın havada tutunabilmesi için gerekli olan en düşük hız değerinin artmasına sebebiyet vermektedir.

Uçak ön camları üzerinde gerçekleşebilecek buzlanma görüş açısını sınırlamaktadır ve buzlanma uçak toplam ağırlığını arttırmaktadır.

Uçaklarda hava hız göstergeleri gibi cihazlara bağlı bulunan deliklerin buzlanma sebebiyle kapanması da, yanlış hız değerlerinin gösterilmesine sebep olacağından ciddi kazaların meydana gelebilmesi olasıdır.

Uçakların kuyruk donanımları üzerindeki buzlanma ise kuyrukta üretilen dikey yöndeki bileşke kuvvetin azalması ile yunuslama ekseninde burun aşağıya bir ekstra moment oluşturabilmektedir.

Yorum Yazın