Organik Gübre Nedir ? Evde Kompost Yapımı

Organik gübre nedir? Organik gübre yapımı, kompost nedir? Kompost yapımı, evde organik gübre nasıl yapılır? Evde kompost gübre yapımı. Organik atıklardan gübre yapımı, organik gübrenin bileşenleri, kompost atık alanı

Evde organik gübre - kompost yapımı 
Organik Gübre Nedir ? Evde Kompost Yapımı
Evde organik gübre – kompost yapımı

Bu yazımızda dilimize İngilizce “compost” kelimesinden geçen kompost yani organik gübre yapımını konu ediniyoruz.

Kompost veya organik gübre nedir ? Kompost gübre yapımında kullanılan materyaller nelerdir ? Evde atıklardan veya çöplerden gübre nasıl üretilir ? Gibi konulara değiniyoruz.

Yazımızın 2. sayfasında da 9 haftalık kendi denememiz olan bahçede organik gübre üretiminin fotoğraflarını paylaşıyoruz.

Organik Gübre Nedir ?

Bitkiler beslenebilmek için topraktan bazı gerekli mineralleri ve maddeleri edinmek zorundadırlar. Bitkilerin topraktan daha kolayca beslenebilmeleri için gübre kullanılır. Doğal yollarla (hayvan, bitki atıkları ve fosilleri) oluşmuş gübreye de organik gübre denmektedir.

Organik gübrelerin içerisinde bulundurduğu bileşenler toprağın kimyasını düzenlemekte ve bitkiye de direnç sağlamaktadır ayrıca ürünlerin verimine olumlu katkı sağlamaktadır.

Ülkemiz topraklarının %75’i organik maddeler ve azot yönünden, %75’i bitkiler için elverişli fosfor yönünden yetersizdir. %80’inde ise bitkiler tarafınca kullanılabilir potasyum fazladır (*il tarım müdürlüğü verileri).

Topraklarımızdaki organik madde yetersizliği sebebiyle çiftlik gübresi veya organik gübrelerin kullanılmasının önemi ortaya çıkmaktadır. Tarımda yapay yani sentetik kimyasalların bilinçsiz kullanılması; doğal dengenin ve besin zincirinin bozulmasına bunun sonucu olarak tüm canlılarda hayati tehlike sonuçlarına neden olmaktadır.

Organik Gübre Çeşitleri Nelerdir?

Yetiştirilen bitkilerin besin kaynağı olan organik gübreler farklı yöntemler ve bileşenlerle oluşturulabilmektedir. Değişik oranlarda Azot(N), Fosfor(P), Potasyum(K) ve diğer besleyici elementleri içerebilir. Bazıları şunlardır;

  • Çiftlik (Ahır) Gübresi
  • Kent Artığı Gübre
  • Yeşil Gübre
  • Ticari Organik Gübreler
  • Diğer Kompostlar
  • Et Kombini veya Guanolar Gibi Diğer Organik Gübreler

Kompost – Organik Gübre Yapımı

Kompostlama, katı atığın içindeki organik nitelikteki atıkların, organizmalar tarafından biyokimyasal reaksiyonlar sonucu daha basit maddelere yani bitkiler için gerekli besin maddelerine dönüştürülmesidir.

Başka bir deyişle kompostlama işlemi; ayrışabilen organik maddelerin mikroorganizma aktiviteleri ile biyokimyasal yöntemle oksijenli koşulda ayrıştırmaya uğramasıdır. Patojen içermeyen, bol miktarda bitki besini içeren, su tutabilme kapasitesi yüksek, organik madde zengini, bir çeşit organik humus oluşumudur. Humusça zengin olan bu maddeye kompost denir.

Kompostu oluşturmak için kullanılan gerekli materyaller, iyice karıştırılarak ayrılan bir yerde yığın yapmak üzere hazırlanır. Kompost gübre yapımında bu iş için üretilmiş konteynerler de (kompost kovası) kullanılabilmektedir. Yığının genişliği 1-1.5 metre kadar yüksekliği de yine 1-1.5 metre kadar olabilir.

Kahverengi ve yeşil malzemelerden faydalanılır. En alta sızmayı engellemek için saman konulabilir. Katmanlar arasına fermantasyonu sağlamak ve hızlandırmak için toprak serpilir.

Kompost nasıl yapılır? 
Organik gübrenin yapımı, kompost nedir? Kompost yapımı, evde gübre nasıl yapılır? Evde kompost gübre yapımı. Organik atıklardan gübre yapımı, organik gübrenin bileşenleri, kompost atık alanı
Kompost nasıl yapılır?

Evde Organik Gübre – Kompost Yapımı

Kompost üretimi sıcak kompost ve soğuk kompost yöntemi olarak temelde ikiye ayrılmaktadır.

Sıcak kompost işlemi daha kısa sürede sonuç alınmasını sağlar ancak yığının karıştırılıp havalandırılması gerekmektedir. Sıcak kompost yönteminde karışıma yeni madde eklenmez.

Soğuk kompost için ise kutu ya da alan dolana kadar yeni materyal eklenebilir ve üzerine C/N (karbon/azot) dengesini sağlamak için her seferinde karbon içerikli bir maddeyle örtmek gerekir.

Malzeme Olarak Neler Kullanılabilir?

Kompostu veya organik gübreyi oluştururken dikkat edilmesi gereken en önemli hususlardan birisi kahverengi ve yeşil madde dengesini korumak ayrıca içerisine konulabilecek veya konulamayacak ürünlere dikkat etmektir.

Kompost içerisinde neler olmamalı:

  • Her türlü süt ve süt ürünü
  • Et, tavuk, balık gibi hayvansal gıdalar
  • Tohuma kaçmış/çimlenmeye başlamış otlar
  • Limon/portakal gibi narenciye ürünleri
  • Plastik, işlenmiş kâğıt, temizlik malzemeleri
  • Hastalıklı bitkiler
  • Yağ ve yağlı yemek artıkları, pişmiş gıdalar
  • Kedi, köpek dışkısı

Kompost içerisinde neler bulunabilir:

  • Meyve sebze artıkları, kabukları
  • Haşlanmış yumurtanın kabuğu
  • Kuru yapraklar
  • Rendelenmiş gazete kâğıdı
  • İşlenmemiş ahşap talaşı
  • Saman
  • Çay posası

Kompost Hazırlamaya Başlarken

Kendi sıcak kompostunuzu oluşturarak organik gübrenizi elde etmek için ilgili materyalleri eklerken dikkat etmeniz gereken ilk nokta kahverengi ve yeşil maddelerin oranıdır. 2 birim karbonca 1 birim azotça zengin materyallerle başlanılabilir.

Karbon oranı yüksek olanlar kahverengi denilen; yapraklar, odun talaşı, dal, gazete, peçete artıkları, torf.

Azot oranı yüksek olanlar ise yeşil denilen; çim, mutfak atıkları(sebze meyve artıkları), taze otlar, çay atığı.

Kompostun oluşturulmaya başlanması için tabana kahverengi malzemelerden koyularak başlanılır üzerine yeşil malzemeler eklenir ve kap-alan doluncaya kadar bu şekilde devam edilir. Fermantasyonun hızlanması adına organizma eklemek için aralara katmanlar halinde toprak serpilir.  

Çürüme işlemini hızlandırmak adına nem için karışım ıslatılır ancak ne kuru bırakacak kadar ne de elde sıkıldığında damla damla su akıtacak kadar, arasında bir denge kurmak gerekir. Kompost hazırlandıktan sonra belirli aralıklarla karıştırılıp alt üst edilmesi ve nem oranının korunması için ıslatılması gerekmektedir.

Kompost Hazırlanmasında Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

  • C(karbon)/N(azot) oranı
  • Parçaların büyüklüğü
  • Isı
  • Nem
  • Havalandırma
  • Patojen ve Parazitlerin Yok Edilmesi

Kompostlama için en arzu edilen parça büyüklüğü 5 cm’den daha azdır, fakat daha büyük parçacıklar da kompostlaşabilmektedir.

Kompostlama için en önemli etkenlerden biri C/N oranıdır. Çoğu organik atıklar için ideal aralık 20-25’tir.

Aşağıdaki tabloda paylaşılan C/N oranlarının organik materyalin biyolojik olarak parçalanabilir fraksiyonunun kuru ağırlığına dayanmadığı, karbon ve azotun toplam kuru ağırlıklarına dayandığına dikkat edilmelidir.

Kompost C(karbon)/N(azot) oranları tablosu
Kompost C(karbon)/N(azot) oranları tablosu

Oksijenli kompostlamada ideal nem aralığı % 50–60 dolaylarındadır. Nem oranı, içeriğin karıştırılması veya su ilavesiyle ayarlanabilmektedir. Kompostun nem oranının % 40’ın altına düşmesi hali kompostlama hızını yavaşlatacaktır.

Kompostlama işleminde havalandırma, sıcaklığın uygun olarak ayarlanması ve aerobik olarak mikrobiyolojik populasyonun verimli bir şekilde gelişimi için kontrolü sağlanması gereken bir bileşendir.

Oksijenli kompostlama sırasında üç sıcaklık evresi gözlenir; bunlar mezofilik evre, termofilik evre, soğuma evreleridir. Oksijenli kompostlama sistemleri mezofilik 30–38 °C’de veya termofilik 55–60 °C’de olarak iki sıcaklık evresinde de işleyebilmektedir.

Yazımızın 2. sayfadaki devamında 9 haftalık kompost yapımı deneyimizin fotoğraf ve anlatımlarına ulaşabilirsiniz. Lütfen sayfa 2’ye tıklayın…

Yorum Yazın